Voortbestaan Internaat Haren alweer bedreigd! Wat is werkelijk Passend Onderwijs voor dove jongeren?

De FODOK roept het ministerie van OCW op een einde te maken aan een beschamende bureaucratische patstelling die dove kinderen hun toekomst kan kosten. Geld voor het succesvolle internaat van Kentalis in Haren is weliswaar eertijds van VWS naar OCW overgeheveld, maar past daar niet binnen de regels. Waarop OCW heeft besloten de financiering van het internaat maar helemaal te stoppen. FODOK en ouders zijn verbijsterd: "Wij willen dat ook onze dove kinderen het onderwijs kunnen volgen waar zij zich het best bij ontwikkelen". Het gaat momenteel om 35 leerlingen voor wie de internaatsvoorziening € 1.050.000 per jaar kost.



Als je doof bent, mag je niet kiezen...
De FODOK, de Federatie van Ouders van Dove Kinderen, wil op deze plaats aandacht vragen voor de positie van dove jongeren die tweetalig Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) willen volgen. Tweetalig betekent in dit geval: Nederlandse Gebarentaal en Nederlands, waarbij de gebarentaal voor een groot deel van deze jongeren de enige taal is waarin zij zich probleemloos kunnen uitdrukken. Deze vorm van onderwijs wordt nu afgesneden door de bekrompenheid van Haagse regelgeving.

In Nederland is maar één school waar je tweetalig VSO kunt volgen. En die is in Haren, bij Groningen, ver van de woonplaats van de meeste dove jongeren. Daarom is er ook een internaat in Haren, waar deze jongeren, onder begeleiding van gebaarvaardig en deskundig personeel, door de week kunnen wonen. Dit is van oudsher zo gegroeid: Groningen kent een stevige “dovenhistorie”. Het internaat is een vreemde eend in de subsidiebijt: het ministerie van VWS weigerde in 2007 en in 2009 aanvankelijk het te financieren: het internaat zou meer onder onderwijs dan onder zorg horen. Daarom werd het probleem in 2009, nadat tot tweemaal toe een tijdelijke voorziening was getroffen, naar het ministerie van OCW doorgeschoven, met zwart op wit de toezegging “dat OC&W de verantwoordelijkheid neemt om een definitieve oplossing te treffen.” Die definitieve oplossing blijkt te bestaan uit de conclusie dat het internaat niet gefinancierd kan worden en dat dove jongeren maar gewoon, net als andere jongeren met een handicap, thuisnabij (regulier) onderwijs moeten volgen, met een tolk.

Maar dat willen deze dove jongeren niet en hun ouders evenmin. Want zij kiezen heel bewust voor de school en het internaat in Haren, omdat ze weten hoe eenzaam je als dove kunt zijn tussen horende jongeren, juist in de leeftijdsfase dat je het vooral van je vriendschappen moet hebben. Voor de duidelijkheid: er zijn ook dove jongeren die het naar hun zin hebben op een reguliere school. Maar ook voor hen geldt vaak dat ze zich gelukkiger voelen onder dove “lotgenoten”, met wie zij zonder enige belemmering over alles kunnen praten (= gebaren) wat hen bezighoudt. Een gesprek tussen een dove en een horende is sowieso al moeizaam en de communicatie in een groep is voor doven geheel ontoegankelijk, met als gevolg isolement in plaats van integratie in de schoolsituatie.


De praktijk wijst uit dat dove leerlingen van het VSO in Haren sterke volwassenen worden, die zich goed kunnen handhaven in een wereld die allesbehalve doofvriendelijk is. Ze verwerven een stevige positie in de samenleving, hetgeen hen tot rolmodel maakt voor de volgende generatie. Dat alleen al bespaart de overheid hoge uitgaven op het gebied van uitkeringen en hulpverlening.

Maar als je doof bent, mag je nu dus niet meer kiezen. Je moet in het stramien van de overheid passen: zo gewoon en zo thuisnabij mogelijk. Niet dat dat per se goedkoper is: een dove leerling in het regulier onderwijs maakt gebruik van een tolk gebarentaal en die kost soms nog meer…

Vorig jaar was er onduidelijkheid over een eventuele ouderbijdrage: ouders zouden eerst wel en toen niet € 2000 per jaar moeten bijbetalen. Dat veroorzaakte veel onrust. De FODOK is uitgesproken tegen een verplichte ouderbijdrage: ouders van dove kinderen staan al voor heel veel extra kosten rondom hun kind.

Waar de FODOK, de gedupeerde leerlingen en hun ouders moeite mee hebben, is dat er op deze manier heengewalst wordt over de behoeften van een groep dove jongeren. Terwijl iedereen weet hoe belangrijk het is voor je ontwikkeling en je identiteit om op te groeien tussen gelijkgestemde leeftijdgenoten, die je gewoon accepteren zoals je bent. Terwijl wij weten hoe kwetsbaar je kunt zijn als dove in een horende wereld, een wereld die steeds meer communicatievaardigheden van je vraagt. Voortdurend op je tenen moeten lopen in een horende omgeving vraagt veel van een dove. Behalve tot isolement kan het leiden tot depressie: het risico daarop is bij doven vier maal zo groot als bij horenden.

Wij willen dat ook onze dove kinderen het onderwijs kunnen volgen waar zij zich het best bij ontwikkelen, in alle opzichten. Voor de dove jongeren die voor het tweetalig VSO in Haren kiezen, hoort daar een internaat bij. Het internaat is voor deze leerlingen een essentiële voorwaarde voor echt Passend Onderwijs. Wij roepen de staatssecretaris op dat te erkennen en daarvoor de (financiële) mogelijkheden te bieden. Op dit moment wordt voor 35 leerlingen het internaatsverblijf door OCW bekostigd. Voor het schooljaar 2015/2016 worden er, voor zover nu bekend, minimaal 5 en maximaal 10 nieuwe leerlingen verwacht. Het gaat dus maar om weinig kinderen: te weinig om je druk over te maken? Wij vinden van niet: ieder kind is het waard om een echt passende plek te hebben. Dát is voor ons Passend Onderwijs. En om hoeveel geld gaat het nu eigenlijk? Voor dit internaat is € 30.000 per leerling per jaar nodig, en dan hebben we het nog niet eens over de besparing op de tolkkosten. Dat is toch niet veel om generaties sterke doven op te leiden?

Wij hopen dat het ministerie inziet dat deze kortzichtige korte-termijnbenadering zeker zal leiden tot complexe problemen op de langere termijn. Wij roepen het ministerie van OCW dan ook op om oog te hebben voor de soms zo andere behoeften van onze dove kinderen, nu en in de toekomst. Dat is ook/juist Passend Onderwijs!

Teken hier de petitie voor behoud van Het Internaat in Haren!

Bekijk hier de uitzending van Hart van Nederland (8.57 min.).