Gebaren gebruiken: een moeilijk onderwerp

 

In de Dovengemeenschap wordt doof-zijn in het algemeen niet als een probleem of handicap beschouwd, maar als anders-zijn. Doven hebben een eigen taal: gebarentaal, en een eigen cultuur: Dovencultuur. Binnen de Dovengemeenschap kunnen dove kinderen zich onbeperkt en volwaardig ontwikkelen tot mensen die trots zijn op hun taal, hun cultuur en hun identiteit.

In de horende wereld is dat echter anders. Horende ouders ervaren het meestal als grote schok als zij te horen krijgen dat hun pasgeboren baby doof is. En het is ook heel begrijpelijk dat je doofheid ziet als een flinke handicap. Een doof kind in een horende omgeving ís ook gehandicapt. En het is voor een horend gezin een hele opgave om ervoor te zorgen dat een doof kind niets mist en zich optimaal kan ontwikkelen.

Een zware opgave, niet alleen omdat het leren én het consequent gebruiken van gebarentaal echt een behoorlijke portie tijd, energie, aanleg en doorzettingsvermogen vraagt van alle gezinsleden en andere betrokkenen (grootouders, buren, vriendenkring). Maar ook omdat er soms weerstand bestaat tegen het gebruik van gebaren, bij jezelf of bij familieleden, bewust of onbewust, om wat voor reden dan ook.

Daarom kan het heel verleidelijk zijn om te geloven dat het gebruik van gebaren niet nodig is. Dat het kind een CI krijgt, daarmee weer kan horen, en dat de problemen daarmee de wereld uit zijn. Sommige artsen en onderzoekers geloven dat het gebruik van gebaren remmend werkt op het goed leren horen met een CI. Als je zoiets hoort of leest, ben je misschien helemaal niet meer gemotiveerd om gebaren te leren en te gebruiken.

Publicaties, onderzoeken of andere informatie over de invloed van gebaren op de ontwikkeling van kinderen met CI worden zorgvuldig door de FODOK bijgehouden. Als het gebruik van gebaren of gebarentaal remmend zou werken op de hoorresultaten met een CI, dan moeten ouders daarover natuurlijk geïnformeerd worden.Tot nu toe is dat echter nooit aangetoond dat het kwaad kan om gebaren te gebruiken. Lees meer over onderzoek over dit onderwerp.

Dus: nergens is aangetoond dat het kwaad kan om gebaren te gebruiken.

Wat kan er op basis van onderzoek dan wel geconcludeerd worden?

  • In de periode vóór de implantatie en in de eerste periode na de implantatie zijn gebaren de enige manier om de communicatie en de taalontwikkeling  van je kind op gang te brengen en op gang te houden.

  • Optimale audiologische ondersteuning (instelling, dagelijkse contrôle, snelle reparaties van CI én hoortoestellen), intensieve hoortraining en taalstimulatie, zowel vóór implantatie als na implantatie lijken zeker van belang voor een goede ontwikkeling van de gesproken taal.

Tot slot:

  • Bedenk dat taal de basis vormt voor de denk-ontwikkeling van een kind en dat taal en communicatie onmisbaar zijn voor een een goede sociaal-emotionele ontwikkeling. Bij horende kinderen komt de taalontwikkeling vanzelf op gang en dat begint al voor de geboorte. Met gebaren kan je de taalontwikkeling van een doof kind ook op gang brengen, al kort na de geboorte!

  • Gebarentaal is de enige taal die altijd volledig toegankelijk is voor je kind: als er teveel achtergrondlawaai is (bedenk eens hoe ontzettend vaak dat voorkomt in het dagelijks leven!), als het CI niet gedragen wordt, als het kapot is of als de batterijen leeg zijn. Of als jouw kind toevallig niet zoveel profijt heeft van een CI als je misschien zou willen.

  • Vaak gaan kinderen met CI in de loop van de tijd steeds meer over op gesproken taal, en worden er minder gebaren gebruikt. Steeds meer kinderen stromen door naar het regulier onderwijs. Dan is het heel moeilijk om het niveau van gebarentaal op peil te houden.

terug